Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), travmatik olaylara karşı yaygın bir tepkidir. Pek çok insan travmanın ardından birkaç ayda iyileşirken bazı insanlarda semptomlar yıllarca devam eder. Bu makalede, TSSB’ nin kalıcılığı kognitif bir model ile açıklanmaktadır. Bireyler travmayı ciddi, mevcut bir tehdit duygusuna yol açacak şekilde işlediğinde TSSB’nin kalıcı hale geldiği ileri sürülmektedir. Tehdit duygusu, (1) travma ve/veya sekellerine (sequelae) ilişkin aşırı olumsuz değerlendirmeler ve (2) zayıf ayrıntılandırma ve bağlama oturtma, güçlü çağrışımsal bellek (strong associative memory) ve güçlü algısal hazırlama (strong perceptual priming) ile karakterize edilen otobiyografik bellek bozukluğun sonucu olarak ortaya çıkar. Olumsuz değerlendirmelerdeki ve travma belleğindeki değişim, bir dizi sorunlu davranışsal ve kognitif strateji ile engellenir. Model, TSSB’ nin ana klinik özellikleriyle tutarlıdır, görünüşte şaşırtıcı olan birkaç olguyu açıklamaya yardımcı olmakta ve değişim için üç anahtar hedef belirleyerek tedavi için bir çerçeve sağlamaktadır. Son çalışmalar, modelin çeşitli yönleri için ön destek sağlamıştır.
Referans: Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour research and therapy, 38(4), 319-345.
Saygılarımla,
Psk. İpek Kılıcı