Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), zihinsel bozuklukların tanısal sınıflandırmasına nispeten yakın zamanda dahil edilmiştir. Diğer anksiyete bozukluklarının tedavisindeki ilerlemelere dayanarak, TSSB için bir dizi etkili psikolojik tedavi geliştirilmiştir. Bu tedavilerin en etkilisi, hastanın travmatik olaya ve onun anlamına ilişkin belleğine odaklanır. Bu makale, bu tedaviler için şu anda mevcut olan kanıtları kısaca gözden geçirmektedir. Daha sonra, fenomenolojik, deneysel ve tedavi geliştirme çalışmaları ile teorik bilgilerin bir kombinasyonunun TSSB’ye travma odaklı kognitif davranışçı bir tedavi, kognitif terapi (KT) geliştirmek için nasıl kullanıldığını tartışarak etkili psikolojik tedaviler geliştirme sürecini gösterir. Bu tedavi programı, TSSB’deki iki temel kognitif anormalliği açıklayan Ehlers & Clark’ın (2000) TSSB modeline dayanmaktadır. Birincisi, kronik TSSB’si olan kişiler, travmanın ve/veya ciddi bir mevcut tehdit duygusuna yol açan durumların kendine özgü kişisel anlamlarını (değerlendirmelerini) gösterirler. İkincisi, travma belleğinin doğası, semptomların yeniden deneyimlenmesini açıklar. Ayrıca, kendine özgü değerlendirmelerin, mevcut tehdit duygusunu azaltmayı amaçlayan bir dizi işlevsiz davranışı (güvenlik davranışları gibi) ve kognitif stratejileri (düşünce bastırma ve ruminasyon gibi) motive ettiği ileri sürülmektedir. Ancak bu davranış ve stratejiler kişinin değerlendirmelerinde ve travma belleğinde değişiklik olmasını engelleyerek ve/veya semptomlarda artışa yol açarak problemin devam etmesine neden olur. KT kognitif anormallikler ve problemin sürdürülmesine neden olan davranışlara odaklanır ancak bunları kişiye özgü bir şekilde ele alır. Dört randomize kontrollü çalışma ve iki yaygınlaştırma çalışması, TSSB için KT’nin kabul edilebilir ve etkili olduğunu göstermiştir.
Referans: Ehlers, A., & Clark, D. M. (2008). Post-traumatic stress disorder: The development of effective psychological treatments. Nordic Journal of Psychiatry, 62(sup47), 11-18.
Saygılarımla,
Psk. Simge Ortaç