Genel Kaygı Bozukluğunun teorik olarak kavramsallaştırılması günümüzde hala incelenmeye ve araştırılmaya devam etmektedir.Bu makale Genel Kaygı Bozukluğunu 5 güncel modelle incelemektedir.Bu modeller ; “Kaygıdan Kaçış Modeli”, “Belirsizliğe Tahammülsüzlük Modeli” , “Üstbilişsel Model” ,” Duygu Düzenleyememe Modeli” ve “Kabul-Temelli Genel Kaygı Bozukluğu” modelleridir.Genel olarak, bütün modeller Genel Kaygı Bozukluğunda hastanın içsel deneyimlerinden(duygu,düşünce,inançlar) kaçması üzerine vurgu yapmaktadır.Kaygıdan Kaçış Modeline göre; kişi sürekli korkutuğu şey hakkında kuruntu yaparak kaygıyı görsel ve somatik olarak deneyimlemekten kaçınır.Böylelikle kaygısı negatif olarak pekişmiş olur.Belirsizliğe Tahammülsüz Modeline göre ise; belirsizlik bu kişiler için dayanılmazdır ve endişelenmenin/kuruntu yapmanın kendilerini bu belirsizlikten koruyacağına inanırlar ve problemlere negatif bir şekilde yaklaşırlar.Üst Bilişsel Model’e göre ise; bu kişiler stresli bir durumla karşılaşınca kuruntu yapmakla ilgili pozitif inançları devreye girer.Buna “Type 1 worry” denir.Sonra aşırı kaygıyla düşünce,duygu ve davranışlarını kontrol etmeye çalışırlar.Kontrol edemeyince “kaygının/kuruntunun kontrol edilemez olduğunu düşünürler.Buna da “Type 2 worry” denir.Duygu Düzenleyememe Modelinde ise ;bu kişiler duygusal anlamda aşırı uyarılmışlardır.Duygularını hemen tanımlayamazlar.Duygularına karşı negatif bir yaklaşımları vardır.Ve duygularıyla nasıl başa çıkacaklarını bilmezler.5.Modele göre ise, bu kişilerin içsel deneyimleriyle problemli bir ilişkileri vardır.Bu yüzden anı yaşamazlar ve davranışlarını kısıtlarlar.Bütün bu modellerin tedavi protokolleri makalede ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Referans;
Behar, E., DiMarco, I., Hekler, E., Mohlman, J., & Staples, A. (2009). Current theroratical models of generalized anxiety disorder (GAD): Conceptual review and treatment implications. Journal of Anxiety Disorders, 1011-1023.
Makalenin tamamına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz;
http://www.designinghealth.org/uploads/1/3/8/4/13844497/gad_paper.pdf
Saygılarımla,
Psk.Feyza Karakoyun