Kayıp, Travma ve İnsanın Dayanıklılığı

Pekçok kişi hayatlarında  travma ve  kayba  maruz kalmalarına rağmen pozitif duygusal deneyimler  yaşamaya devam eder.Ve   işlevselliklerinde yalnızca az ve geçici bozulmalar oluşur.Malesef ki, kayıp ya da  travmaya maruz kalan bireylerin bunlarla nasıl başettikleri hakkındaki Psikoloji bilgisi, bireysel olarak tedavi arayan ve  önemli derecede stres  belirtileri gösteren  travma  ya da  kayba  maruz kalmış kişilerden oluşmaktadır.Bu sebeple, kayıp ve travma teorisyenleri bu kişilerdeki dayanıklılığı çok nadir  ya da  patolojik olarak görmüşlerdir.Makalenin yazarı dayanıklılığın iyileşmeden farklı bir süreç olduğunu, travma ya da  kayıp sırasında görülen  dayanıklılığın zannedilenden çok daha yaygın olduğunu ve  bazen de  dayanıklılığın beklenmedik çeşitli yollarla  kendini gösterdiği belirterek, travma ya da  kayıp yaşantısında kişinin dayanıklı olmasını  patoloji olarak gören görüşe meydan okumuştur. Şöyleki; travma  ve kayıplarda  dayanıklı olabilmek yetişkinlerde  görülen bir beceridir.Ve  bu beceri; potansiyel olarak yakınını kaybetmek,şiddete  maruz kalma ya da  hayatını tehlikede  olması gibi yıkıcı durumlarda kişinin psikolojik ve fiziksel fonksiyon seviyesini sağlıklı düzeyde  tutabilmesidir.Bu  özelliği ile  dayanıklılık, iyileşme sürecinden ayrılır.İyileşme kişinin normal fonksiyonlarına  belli bir süre  sonrasında  geri dönmesi iken,dayanıklılık dengeyi devam ettirebilme becerisidir.Aynı zamanda dayanıklılık; zorlu yaşam  şartlarına  maruz kalmış çocuklarda sağlıklı kişilik özellikleri ve  olumlu gelişim açısından koruyucu bir faktördür.Hem travma  teoristleri hem de yas teoristleri, travmaya  maruz kalmış ya da  yas yaşan kişiler için klinik müdahalenin gerekliliğinden bahsederken,bu makalede George Bonanno yas için klinik müdahalenin zannedilenin aksine  bireylere  zarar verdiğini, travma  için ise  “psychological debriefing”  olarak literatürde  geçen kişileri yaşadıkları travmayla ilgili anlatmaya, bilgilendirmeye teşvik eden müdahelenin ise; Ptsd riskini ciddi düzeyde arttırdığını iddia etmiş ve araştırmalarla desteklemiştir.Travmatik olayla  karşısında  bu kadar  büyük kitlelere yapılan geniş bir bilgilendirme, kişilerin yaşayacağı normal süreci hastalık sürecine dönüştürebilmesi açısından doğru bir müdahale değildir.Makalede  bahsi geçen bir diğer  mevzu ise; dayanıklılığın  kişilerde farklı şekillerde  ortaya çıkabildiğidir.Bu farklı şekiller; bir  kişilik özelliği olan güç durumlara karşı kişinin kendini koruyabilme becerisi, yüksek özgüven,bastırarak başedebilenler(travmayla  ilgili duygu,düşünce ve anılardan kaçınarak),zorlu durumlara karşı pozitif duygu deneyimleyerek ya da gülerek  başedenlerdir.

   Referans:

   Bonanno, G. A. (2004). Loss,Trauma, and Human Resilience.American Psychologist,59(1), 20-28.

   Saygılarımla,
   Psk.Feyza Karakoyun

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.