Kognitif Terapide ilk araştırmalar depresyon ve diğer bozuklukların ilk kognitif modelerinden gelişmiştir.Kognitif model birçok araştırmada hem klinik hem de labaratuvar ortamında test edilmiş ve teoriden daha çok klink koşullara daha uygun olan araştırmaların depresyonun kognitif modelini desteklediği görülmüştür.Aynı zamanda kognitif modelin tedavilerde uygulanıyor olması da kognitif konseptin spesifikliğini desteklemektedir.Depresyonun kognitif terapi ile tedavisi varolan bozukluktan bir çok bozukluğa kadar spesifik kavramsallaştırmaya dayalıdır ve özel kognitif stratejileri kullanmayı içerir.Kognitif Terapi’nin günümüzdeki konumu ise; bir çok araştırma da anksiyete bozuklukları,depresyon,yeme bozuklukları,heroin bağımlılığı,ilişki problemleri,şizofreni gibi bir çok bozuklukta etkililiğinin oldukça yüksek olduğu yönündedir.Yapılan 27 metaanaliz çalışması sonucunda tek uçlu depresyonun kognitif terapi ile tedavisinin antidepresan ilaçlar da dahil olmak üzere diğer tedavilere üstünlüğünü kanıtlamıştır.Depresyon 1961 yılında Beck tarafından ilk defa kognitif model ile formüle edilmiş,ve bundan 15 yıl sonrasında da yine Beck tarafından teröpatik alana sunulmuştur.Beck’in depresyonu kognitif model ile açıklaması hastalarıyla yaptığı psikanalitik seanslarına dayanmaktadır.Seanlarda danışanların serbest çağrışım ile sürekli benzer düşünce yapılarını tekrarladığını fakat terapist danışanı bu düşünceler üzerinde odaklamadığı için danışanların Beck’in otomatik düşünce diye adlandırdığı bu düşünceleri farketmesinin zor olduğunu gözlemlemiştir.Bu düşünceler kişilerin başkaları ile olan diyologlarından çok kendilerine söyledikleri söylemleri içermektedir.Ve depresyonun temelinde de bu kendini eleştiren,suçlayan,negatif anıları hatırlatan düşünceler yatmaktadır.Bu düşünceler genel olarak (seçici soyutlama,aşırı genelleme,iki uçlu düşünme gibi) düşünce hatalarını içermektedir.Bununla birlikte, depresyondaki hastalar olumlu bilgiyi gözardı edip negatife odaklanmaya fazlaca meyillidirler.Bütün bu süreçlerin temelinde,Beck’e göre kişinin sembollere verdiği anlamlar,örtük şemaları,sosyotropik ya da otonomus denilen kişilik yapıları yer almaktadır.Kognitif Model alana yaptığı bütün katkıların yanısıra, nedensellik konusu, kişilerarası faktörlerin depresyondaki rolünü gözardı ettiği ve depresif realizm konularıyla alanda eleştirilmektedir.Beck bu eleştirileri makalesinde çürütecek şekilde açıklamada bulunmuştur.Kognitif Terapinin 30 yıldan fazla olan ve günümüze kadar süren gelişimi Kognitif Terapinin kendi kanatları altında uçabilme gücüne sahip olduğunu gözler önüne sermektedir.
Referans:
Beck, A. T. (1991). Cognitive Therapy : A 30-Year Retrospective. American Psychologist, 46(4), 368-375.
Saygılarımla,
Psk.Feyza Karakoyun